Energieopslag met zoutbatterijen: het nieuwe alternatief?

Netcongestie, verduurzaming en strengere eisen vanuit wet- en regelgeving zetten energieopslag volop in de schijnwerpers. Batterijopslag ontwikkelt zich in hoog tempo, met innovaties en regelgeving die direct relevant zijn voor de gebouwde omgeving. In dit artikel bespreken we de laatste ontwikkelingen op het gebied van batterijopslag, veranderingen in wet- en regelgeving en de kansen voor de gebouwde omgeving. Het doel: overzicht bieden in een snel veranderend speelveld.

Ontwikkelingen in batterijopslag bij netcongestie en verduurzaming

In een eerder artikel bespraken we drie verschillende vormen van energieopslag. Sindsdien zijn vooral op het gebied van batterijopslag grote stappen gezet. Niet alleen ontwikkelen opslagtechnieken zich snel, ook de toepassingsmogelijkheden worden steeds breder. Dat is hard nodig: netcongestie speelt inmiddels niet meer alleen bij grootverbruikers, maar raakt steeds vaker ook kleinverbruikersaansluitingen. Daarnaast stellen gemeenten de inzet van energieopslag steeds vaker als randvoorwaarde binnen tenders en gebiedsontwikkelingen. De behoefte aan praktische, betrouwbare en toekomstbestendige oplossingen neemt daardoor snel toe.

Zoutbatterijen op basis van natrium

Een opvallende ontwikkeling is de commerciële introductie van batterijtechnologie op basis van natrium in plaats van lithium. Natrium is een grondstof die ruim beschikbaar is en onder andere wordt gewonnen uit steenzout (haliet) en zeewater in de vorm van natriumchloride (NaCl).

Deze technologie biedt verschillende voordelen ten opzichte van traditionele lithium-ion batterijen:

• Betaalbaarheid
  Natrium is wereldwijd ruim beschikbaar en aanzienlijk goedkoper dan lithium. 
• Veiligheid
  Zoutbatterijen zijn minder brandgevoelig en beter bestand tegen hoge temperaturen. Hierdoor zijn ze aantrekkelijker voor toepassingen binnen de gebouwde omgeving. 
• Duurzaamheid
  De productie is minder milieubelastend en recycling is eenvoudiger dankzij het gebruik van niet-toxische materialen. 

Voor bedrijven en gebouweigenaren ontstaat hiermee een toegankelijker alternatief voor traditionele lithium-ion batterijen. Zeker op locaties waar budget, veiligheid en duurzaamheid samenkomen, kan dit een belangrijke ontwikkeling zijn. Tegelijkertijd zal het nog tijd kosten voordat zoutbatterijen op grote schaal binnen de bouwsector worden toegepast. De technologie ontwikkelt zich snel, maar bevindt zich nog in een relatief vroege fase van marktadoptie.

Wetgeving en veiligheidsrichtlijnen voor batterijopslag in 2025

Naast technologische innovaties verandert ook het juridische kader rondom energieopslag. In december 2023 zijn de richtlijnen PGS 37-1 en PGS 37-2 vastgesteld. Deze richtlijnen richten zich op de veilige opslag van elektriciteit in batterijsystemen en vormen een belangrijke eerste stap richting toekomstige verplichtingen. 

Hoewel de richtlijnen momenteel nog niet wettelijk verplicht zijn, bieden ze nu al waardevolle handvatten voor ontwerp en uitvoering. In april 2025 publiceerde het RIVM daarnaast een nieuw rekenmodel waarmee de risico’s van energieopslagsystemen en grootschalige batterijen inzichtelijk kunnen worden gemaakt. De verwachting is dat energieopslag op basis van lithium-ion houdende energiedragers medio 2025 wordt opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) als milieubelastende activiteit.

Voor de gebouwde omgeving kan dit betekenen dat:

• een vergunningsplicht ontstaat 
• een meldingsplicht verplicht wordt 
• aanvullende veiligheidseisen gaan gelden 

bij de toepassing van batterijopslagsystemen.

Kansen voor de gebouwde omgeving

Bij DVI zien wij veel potentie in de combinatie van slimme batterijsystemen en energiebeheersystemen, met name voor het verhogen van de zelfconsumptie van opgewekte energie. Doordat batterijen steeds betaalbaarder én brandveiliger worden, zal de toepassing hiervan in woningen en utiliteitsgebouwen waarschijnlijk toenemen. Met name woningeigenaren en gebouwbeheerders met PV-panelen kunnen hun zelfconsumptie vergroten door overdag opgewekte zonne-energie op te slaan en deze ’s avonds of ’s nachts te gebruiken.

Door zonne-energie slim op te slaan en later in te zetten, wordt de piekbelasting op het elektriciteitsnet verlaagd. Dat is een belangrijke stap richting een stabieler en duurzamer energiesysteem. Juist kleinschalige toepassingen kunnen hierin een belangrijke eerste stap vormen en bijdragen aan bredere adoptie van energieopslag binnen de gebouwde omgeving.

Batterijopslag als verdienmodel? Enige nuance is nodig

Tegelijkertijd is nuance belangrijk. Batterijen worden door sommige leveranciers gepresenteerd als aantrekkelijk verdienmodel voor energiemarkthandel, maar in de praktijk blijkt dit vaak complexer. Over zowel de afname als de teruglevering van energie moet namelijk energiebelasting worden betaald, waardoor het financiële voordeel in veel situaties beperkt blijft. Daarnaast neemt door de groei van het aantal thuisbatterijen ook het aantal partijen toe dat handelt op de onbalansmarkt. Hierdoor verschuift het aandeel van de beschikbare handelsruimte, waardoor het rendement per gebruiker kan afnemen.

Het is daarom belangrijk om batterijsystemen vooral te beschouwen als middel voor:

• verduurzaming 
• zelfvoorziening 
• netontlasting 

en minder als primair verdienmodel.

Vooruitlopen op toekomstige regelgeving

Daarnaast benadrukken wij het belang van ontwerpkeuzes die aansluiten op toekomstige wetgeving. Hoewel veel veiligheidsrichtlijnen momenteel nog niet verplicht zijn, adviseren wij om deze nu al mee te nemen binnen het ontwerp- en besluitvormingsproces. Daarmee kunnen herontwerp, vertragingen en aanvullende kosten in een later stadium worden voorkomen.

Toekomst van energieopslag

De komende jaren worden verdere wijzigingen verwacht binnen de Nederlandse wet- en regelgeving rondom energieopslag. Deze wijzigingen moeten zorgen voor betere aansluiting op Europese regelgeving en strengere veiligheidsvoorschriften. Tegelijkertijd maken innovaties in batterijtechnologie energieopslag steeds toegankelijker, zowel technisch als financieel.

Met onze integrale blik op techniek, wetgeving en duurzaamheid helpen wij opdrachtgevers om vandaag slimme keuzes te maken én voorbereid te zijn op de toekomst. Voor bestaande gebouwen analyseren wij het energieverbruik op basis van historische data. Hiermee ontstaat inzicht in het daadwerkelijke gebruikspatroon, waarna wij kunnen adviseren over een passende opslagcapaciteit die aansluit bij de wensen en ambities van de opdrachtgever. Zo vertalen we data en techniek naar een doordachte en toekomstbestendige oplossing voor energieopslag in de praktijk. Energieopslag vormt daarbij vaak een belangrijke laatste stap in het verminderen van netcongestie.

Benieuwd naar andere oplossingen voor netcongestie? Lees er hier meer over.