Uitfasering F-gassen

Fluorkoolwaterstoffen, beter bekend als F-gassen, vormen een groep door de mens gemaakte gassen die in de afgelopen decennia een prominente rol hebben gespeeld in diverse industriële toepassingen. Van koelkasten en airconditioners tot spuitbussen en schuimvormende middelen: F-gassen hebben onze moderne wereld in vele opzichten vormgegeven. Deze gassen zijn echter niet zonder controverse, en dat is niet zonder reden.

F-gassen staan bekend om hun hoge Global Warming Potential (GWP). Dit betekent dat zij, wanneer ze in de atmosfeer vrijkomen, in veel grotere mate bijdragen aan het broeikaseffect dan koolstofdioxide (CO2). Hoewel ze slechts een klein deel uitmaken van de totale uitstoot van broeikasgassen, kan hun impact op de opwarming van de aarde aanzienlijk zijn vanwege hun vermogen om warmte vast te houden.

De toenemende bezorgdheid over klimaatverandering heeft geleid tot internationale overeenkomsten en regelgeving die gericht zijn op het verminderen en uiteindelijk elimineren van het gebruik van deze gassen. In dit artikel duiken we dieper in de wereld van F-gassen en verkennen we hun geschiedenis, toepassingen en de inspanningen die worden geleverd om hun impact op onze planeet te minimaliseren.

Welke F-gassen zijn er in warmtepomp land?

F-gassen worden veel toegepast in warmtepompen. Iedere warmtepomp maakt gebruik van een koudemiddel en in vrijwel alle gevallen betreft dit een F-gas. Hieronder staan de meest voorkomende F-gassen van dit moment:

R32 (Difluormethaan)

• GWP: 675 
• Opmerking: R32 is een enkelvoudig koudemiddel dat momenteel veel wordt toegepast in warmtepompen en airconditioningsystemen. Het heeft een relatief lagere GWP dan andere F-gassen, maar deze ligt nog altijd vele malen hoger dan die van R290. 

R134a (Tetrafluorethaan)

• GWP: 1.430 
• Opmerking: R134a wordt voornamelijk gebruikt in auto-airconditioningsystemen, maar soms ook in warmtepompen. Het heeft een relatief hoge GWP, waardoor actief wordt gezocht naar alternatieven. 

R410A

• GWP: 2.088 
• Opmerking: R410A is een mengsel van R32 en R125. Het wordt veel toegepast in residentiële airconditioningsystemen en warmtepompen. Vanwege het hoge GWP wordt dit koudemiddel in veel regio’s uitgefaseerd. 

Voorheen werd ook veel gebruikgemaakt van R22, maar dit koudemiddel is inmiddels al geruime tijd verboden. Een recenter geïntroduceerd koudemiddel dat geen F-gas is, is R290, beter bekend als propaan. Dit middel heeft een GWP van 3, beschikt over vergelijkbare eigenschappen als bestaande koudemiddelen en wordt daarom gezien als een veelbelovende opvolger van de huidige koudemiddelen. R290 is echter zeer brandbaar en mag daardoor alleen in beperkte hoeveelheden worden toegepast in warmtepompen.

Strengere regelgeving

Recent heeft het Europees Parlement besloten om F-gassen sneller uit te faseren. Daarbij zijn de volgende data van belang:

• 5 oktober 2023: Er is een akkoord bereikt over aanpassingen aan de F-gassenverordening door het Europees Parlement, de Raad van Ministers en de Europese Commissie. 
• Vanaf 2027: Nieuwe monoblock-warmtepompen en monoblock-airconditioning met een capaciteit van minder dan 12 kW mogen geen F-gassen meer bevatten met een GWP (Global Warming Potential) hoger dan 150. 
• Vanaf 2032: F-gassen worden volledig verboden in monoblock-warmtepompen en monoblock-airconditioning. 
• Vanaf 2035: F-gassen, zoals R32 en R410A, zijn niet langer toegestaan in nieuwe split-airco’s en warmtepompen. 
• 2040: Er wordt geëvalueerd in hoeverre F-gassen nog noodzakelijk zijn. 
• 2050: F-gassen zijn volledig uitgefaseerd. 

Warmtepompen: wat nu?

Op dit moment zijn vrijwel alle nieuw geïnstalleerde warmtepompen voorzien van een F-gas als koudemiddel. Ook het groen aangeprezen R32 zal over enkele jaren worden uitgefaseerd. Met een gemiddelde levensduur van warmtepompen van circa 15 jaar wordt de eerste grote vervangingsgolf daarom verwacht tussen 2035 en 2040. In die periode zijn bestaande F-gassen in zowel monoblock- als splituitvoeringen niet langer toegestaan.

Dat betekent dat veel warmtepompen die vandaag worden geïnstalleerd in de toekomst vervangen moeten worden door systemen met een ander koudemiddel. Dit kan grote gevolgen hebben voor de benodigde opstelruimte en, met name bij splitsystemen, voor de verbinding tussen binnen- en buitenunits. Het is daarom nú al belangrijk om voorbereid te zijn op deze ontwikkeling, bijvoorbeeld door leidingtracés bereikbaar te houden of direct te kiezen voor koudemiddelen met een zeer lage GWP.

Meer weten hierover? Neem dan gerust contact op met één van onze experts!